است كه علم شما به آن نتواند رسيد وَ لا تَكُنْ كَصاحِبِ الْحُوتِ و مباش تو در بى صبرى و در طلب تعجيل عذاب قوم مانند خداوند ماهى يعنى يونس عليه السّلام إِذْ نادى وَ هُوَ مَكْظُومٌ وقتى كه خواند پروردگار خود را در بطن ماهى بكلمهء « لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ » حالكونى كه مملو بود از غم و اندوه چنانچه در حديث آمده كه وَ هُوَ مَكْظُومٌ اى مغموم لَوْ لا أَنْ تَدارَكَهُ نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّهِ اى لو لا ان ادركه نعمة من ربه يعنى اگر نه دريافته بود او را رحمت از پروردگار او ، و حسن تذكير تداركه با تأنيث فاعل كه نعمة است بواسطهء وقوع فصليست ميان فعل و فاعل كه آن ضمير تداركه است و بعضى از قراء تداركته خوانده‌اند لَنُبِذَ بِالْعَراءِ وَ هُوَ مَذْمُومٌ هر آينه افكنده شدى بصحراى خالى از آب و دانه حالكونى كه او ملامت زده شده بودى قال على بن ابراهيم « العراء الموضع الذى لا سقف فيه » مخفى نماند كه جواب « لو لا ، لنبذ بالعراء » است با قيد « مذموم » زيرا كه اصل افكندن بصحراء بوقوع آمد ليكن افكندن در صحرا با قيد مذموميت بسبب رحمت پروردگار او بوقوع نيامده فَاجْتَباهُ رَبُّهُ پس برگزيد او را پروردگار او بنبوت و رد وحى بسوى او فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِينَ پس گردانيد او را از جملهء نيكوكاران انبيا و بمحض ترك مندوب او را ازين سعادت محروم نگردانيد حقيقت صاحب الحوت در سورهء يونس بتفصيل گزارش يافت وَ إِنْ يَكادُ الَّذِينَ كَفَرُوا كلمهء ان مخففه از مثقله است بقرينهء لام ليزلقونك يعنى و بدرستى كه شأن اينست كه نزديك بود آنان كه نگرويدند بخداى تعالى و برسول او لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصارِهِمْ هر آينه بلغزانند و هلاك كنند تو را بچشمهاى خود يعنى نزديك بود كه تو را باصابت عين و به چشم كردن هلاك كنند لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ چون شنيدند آيات قرآنى را كه تو تلاوت ميكنى و بروايت على بن ابراهيم مراد از ذكر فضايل امير المؤمنين عليه السّلام است كه پيغمبر ذكر و نشر آن فضايل مينمودند وَ يَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ و ميگفتند از غايت حسد بدرستى كه اين مرد ديوانه است وَ ما هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ و نيست اين قرآن مگر